Atrakcje Prowansji i Lazurowego Wybrzeża

Zabytki UNESCO PERŁY SZTUKI NAJCIEKAWSZE MUZEA CUDA NATURY Specjały lokalnej kuchni Najciekawsze festiwale i wydarzenia kulturalne

Informacje praktyczne

Przed wyjazdem

Wybór czasu podróży

Dzięki łagodnemu klimatowi południowa Francja cieszy się popularnością wśród turystów przez cały rok, choć region ten jest odwiedzany przede wszystkim latem. Aby uniknąć wygórowanych cen w hotelach i restauracjach, tłumów i hałasu na plażach oraz przy najważniejszych zabytkach, a także wielokilometrowych korków na autostradach prowadzących na południe, warto wybrać inny czas podróży niż lipiec czy sierpień, gdy większość Francuzów wyjeżdża na urlop. Poza tym temperatury powietrza są wówczas często tak wysokie, że zwiedzanie w ciągu dnia może być naprawdę męczące.

Jeśli w górach było w danym roku dużo śniegu - w kwietniu może uda się nam po poranku spędzonym na stoku narciarskim w Alpach Nadmorskich zakończyć dzień pod palmami na Promenadzie Anglików w Nicei czy bulwarze Croisette w Cannes; jednak na kąpiel w morzu lepiej wówczas nie liczyć, woda po zimie jest jeszcze lodowata! W maju przeważnie jest bardzo ciepło, choć woda w morzu bywa nadal zbyt zimna do kąpieli. Już wtedy można tu spotkać wielu turystów, szczególnie przy najważniejszych atrakcjach i w liczne we Francji wiosenne długie weekendy.

Villefranche-sur-Mer

Znakomita pora na wycieczkę po Francji południowej to późne lato lub wczesna jesień: we wrześniu temperatury są jeszcze wysokie, nie ma jednak upałów, a woda w morzu wciąż jest ciepła. Jedyną wadą podróży o tej porze roku może być brak zieleni - po letnich suszach także jesienią spada niewiele deszczu, więc sporo roślin pod koniec sezonu wegetacyjnego wysycha i żółknie.

Ubezpieczenie

Przed wyjazdem do Francji warto zaopatrzyć się we właściwym dla swojego miejsca zamieszkania oddziale Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) w Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), uprawniającą do korzystania tylko z podstawowych usług medycznych, do poziomu finansowanego w danym kraju członkowskim Unii Europejskiej. Szczegółowe informacje o karcie EKUZ zamieszczono na stronie internetowej www.nfz.gov.pl .

Ze względu na wysokie koszty leczenia i hospitalizacji we Francji (koszt wizyty lekarskiej waha się od 30 do 70 EUR, a dzień pobytu w szpitalu od 600 do 1500 EUR) warto wykupić w Polsce dodatkową prywatną polisę ubezpieczenia od nieszczęśliwego wypadku lub nagłego zachorowania. Należy zwrócić uwagę, by polisa pokrywała koszty hospitalizacji spowodowanej nagłymi objawami przewlekłej choroby leczonej w kraju (np. chorób krążenia, cukrzycy), a w razie śmierci - koszt transportu zwłok do Polski. Ważne również, aby zaznaczyć ewentualny zamiar uprawiania różnych sportów, zwłaszcza ekstremalnych czy narciarstwa, a także turystyki wysokogórskiej.

Calanque de Port-Miou

Dojazd

Podróż samolotem

Bezpośrednio z Polski (z Warszawy) na południe Francji (do Nicei) można się dostać samolotem LOT-u (informacje o promocjach i cenach można sprawdzić na www.lot.com ). Ceny biletów zaczynają się od ok. 500 zł, ale tylko jeśli kupujemy je z dużym wyprzedzeniem.

Można także polecieć do Paryża i kontynuować podróż pociągiem TGV (z dworca Paris-Lyon). Połączenia do Paryża z Warszawy oferują LOT i Air France ( www.airfrance.com ), z Gdańska, Krakowa, Poznania, Warszawy i Wrocławia - Ryanair ( www.ryanair.com ), a z Krakowa - EasyJet ( www.easyjet.com ). Ryanair ma dużo połączeń (zwłaszcza w sezonie wakacyjnym) do miast na południu Francji.

Inną opcją jest podróż tanimi liniami lotniczymi do Barcelony lub Girony (oddalonej o niecałe 100 km na południe od Perpignan), skąd można dostać się na południe Francji pociągiem lub autobusem, ewentualnie wypożyczyć na lotnisku samochód do podróżowania po hiszpańskiej Katalonii i południu Francji.

Lotnisko w Marsylii

Podróż samochodem

Wyprawa samochodem na południe Francji oznacza jazdę przede wszystkim szybkimi autostradami i dobrymi drogami, a jeśli koszty paliwa podzieli się na kilka osób, może się okazać najtańszym sposobem dotarcia do celu. Warto jednak pamiętać, że dojazd zajmie co najmniej kilkanaście godzin, więc lepiej przeznaczyć na niego dwa dni. Można podróżować przez Niemcy, Szwajcarię i Włochy (Berlin - Halle - Norymberga - Ansbach - Ulm - Bregencja [Bregenz] - Chur - Lugano - Mediolan - Genua i następnie wzdłuż wybrzeża do południowej Francji; od granicy polskiej w Świecku do Nicei: ok. 1420 km) lub przez Czechy, Niemcy, Austrię i Włochy (Kudowa-Zdrój - Praga - Pilzno - Ratyzbona [Regensburg] - Monachium - Bregencja [Bregenz] - Chur - Lugano - Mediolan - Genua do Nicei; ok. 1340 km).

Oczywiście można wybrać także inne trasy - jadąc przez Niemcy i Szwajcarię, skierować się przez Genewę do Francji i dotrzeć przez Alpy Francuskie i dolinę Rodanu (Genewa - Lyon - Valence) np. do Awinionu (ze Świecka ok. 1550 km, z Kudowy-Zdroju ok. 1485 km). Raczej nieopłacalny, pomimo nieznacznie mniejszej odległości, jest wariant okrążania Szwajcarii i jazdy z Niemiec przez francuskie miasta Miluzę (Mulhouse) i Besançon do Lyonu: zarówno autostrady, jak i paliwo są droższe we Francji, a przy wjeździe do Szwajcarii wystarczy dowód osobisty (kraj ten, choć nie należy do Unii Europejskiej, przystąpił do układu z Schengen i kontrola graniczna obejmuje jedynie sprawdzenie, czy mamy wykupioną winietę na szwajcarskie autostrady). W dodatku przez Szwajcarię podróżuje się o wiele wygodniej, gdyż na drogach jest bardzo mało wielkich ciężarówek, które muszą odbywać tranzyt przez ten kraj na wagonach kolejowych.

Autostrady w Niemczech są bezpłatne, w Czechach, Austrii i Szwajcarii trzeba wykupić winiety, we Włoszech przejazdy nimi są płatne. Dodatkowo w Austrii osobno płatne są tunele i górskie odcinki autostrad. Winiety można kupić na granicy lub w siedzibach Polskiego Związku Motorowego ( www.pzmtravel.com.pl ).

Podróż pociągiem

Podróż pociągiem z Polski do południowych regionów Francji jest długa i bardzo droga. Około 30 godzin trwa dojazd do Nicei z przesiadkami w Berlinie i Strasburgu albo trasą przez Wiedeń, Monachium, Bolonię i Ventimiglię. Połączenia i ceny biletów można sprawdzić na stronach internetowych kolei polskich ( www.pkp.pl ), niemieckich ( www.bahn.de ) i francuskich ( www.sncf.fr ).

Dworzec kolejowy w Nicei

Podróż autokarem

Oferta połączeń autokarowych z Polski na południe Francji jest bardzo różnorodna i bez trudu można dotrzeć do najważniejszych miast regionu. Cena biletów (niższa, jeśli kupujemy wcześniej) wynosi od ok. 900 zł za przejazd w dwie strony. Sindbad ( www.sindbad.pl ) oferuje połączenia do Marsylii, Cannes i Nicei.

Podróż kombinowana

Wiele osób korzysta z ofert tanich biletów lotniczych na trasach z Polski do Hiszpanii (Girona, Barcelona) czy Włoch (Bergamo) - szerszej niż do portów lotniczych południowej Francji. Następnie można dostać się do Francji pociągami lub autobusami: z Bergamo do Nicei jest ok. 400 km, zaś z Girony do Perpignan zaledwie 100 km (z Barcelony niecałe 200 km). Chcąc maksymalnie obniżyć koszt podróży - i dysponując przy tym dużą ilością wolnego czasu - można podróżować przez Niemcy lokalnymi pociągami, a następnie przez Francję jechać na południe zwykłymi pociągami TER albo nawet TGV (jeśli kupimy bilet odpowiednio wcześniej przez internet, możemy ze Strasburga dojechać np. do Marsylii za ok. 25 EUR!).

Autostop

Autostop jest zdecydowanie najtańszym, ale zarazem najmniej przewidywalnym, jeśli chodzi o czas przejazdu, sposobem na dotarcie do Francji. Obowiązuje zakaz łapania okazji na autostradach, można to robić jedynie na stacjach benzynowych i parkingach. Popularne jest pisanie nazwy miejscowości, do której się udajemy, na dużych kartkach papieru.

Na miejscu

Transport publiczny

Samolot

Opisywane regiony są na tyle niewielkie, że podróżować po nich samolotem się nie da - tak krótkich lotów nie obsługują żadne regularne linie lotnicze. Jedynym wyjątkiem jest możliwość szybkiego dotarcia z lotniska w Nicei do centrum Monako linią obsługiwaną przez helikoptery (zob. Monako - Dojazd , s. 152).

Podróżowanie samolotem z południowej Francji do innych regionów tego kraju wychodzi dość drogo, zwłaszcza w porównaniu do cen przejazdu szybkimi pociągami TGV. Siatka połączeń lotniczych jest gęsta, a obsługiwane są one w przeważającej części przez Air France. Loty lokalne oferują także tanie linie lotnicze (Ryanair, EasyJet, TwinJet).

Pociąg

Podróżowanie koleją jest popularne i bardzo wygodne we Francji. Narodowym przewoźnikiem i (prawie) monopolistą jest SNCF (Société Nationale des Chemins de Fer Français). W opisywanych regionach jedną linię kolejową (z Nicei w górę doliny Var aż do Digne-les-Bains; 151 km) obsługuje samodzielne przedsiębiorstwo Chemins de Fer de Provence ( www.cpzou.fr ).

Chlubą kolei francuskich są szybkie pociągi TGV (Train a Grande Vitesse, tj. Pociąg Wielkich Prędkości), których rekord wynosi ponad 570 km/h (bez pasażerów). Jest to najszybszy na świecie pociąg szynowy. Normalna prędkość w trasie sięga 320 km/h. Jednocześnie składy te są bezpieczne, a przez ponad 25 lat eksploatacji nie zanotowano żadnego śmiertelnego wypadku. W wielu miastach (np. Awinion, Aix-en-Provence) pociągi TGV mają osobne, nowe dworce kolejowe, zlokalizowane poza centrum miasta - takie rozwiązanie stosowane jest w miejscach, do których docierają specjalne odcinki linii kolejowych, zbudowanych wyłącznie dla TGV i dostosowane do dużych prędkości (LGV - Ligne a Grande Vitesse). Najważniejsze połączenia TGV na południe Francji to osobna linia LGV dla TGV Méditerranée z dworca Paris-Lyon do Marsylii (Marseille-Saint-Charles) przez stacje Lyon-Saint-Exupéry TGV, Valence TGV, Avignon TGV i Aix-en-Provence TGV. Ponadto pociągi TGV kursują też, już z dużo mniejszą prędkością, po wybranych zwykłych liniach: na południu, m.in. z Marsylii przez Tulon i Niceę do włoskiej Ventimiglii oraz z Awinionu przez Nîmes, Montpellier do Narbonne, a stamtąd do Perpignan (następnie do granicy hiszpańskiej i dalej do Barcelony TGV może jechać po specjalnej linii) lub do Carcassonne i dalej do Tuluzy i Bordeaux.

Na stronie internetowej www.sncf-voyageurs.com można sprawdzać rozkłady i ceny, a także rezerwować bilety nie tylko na pociągi TGV, ale także na zwykłe pociągi dalekobieżne nocne i dzienne.

Lokalne połączenia kolejowe w regionie obsługiwane są przez pociągi TER - train express ( regional ) - TER Languedoc-Roussillon i TER Provence-Alpes-Côte d'Azur. Informacje o połączeniach są dostępne na stronie www.ter.sncf.com/hauts-de-france .

Bilety na pociągi, zwłaszcza TGV, można kupować przez internet, gdzie często bywają promocje, a robiąc to odpowiednio wcześnie, można trafić na prawdziwe okazje. Na dworcach SNCF funkcjonują zarówno kasy tradycyjne, jak i automaty biletowe, a za bilet można zapłacić gotówką i kartami płatniczymi. Przed wejściem do pociągu należy koniecznie (!) skasować bilet w jednym ze specjalnych kasowników często umieszczonych przy wejściach na perony. Jeśli nie zdążyło się skasować biletu, należy jak najszybciej powiadomić o tym konduktora w pociągu. W przeciwnym razie bilet będzie uznany za nieważny i zostaniemy ukarani mandatem lub zmuszeni do opuszczenia pociągu na najbliższej stacji.

Autobus

Komunikacja autobusowa we Francji to przede wszystkim połączenia lokalne, obsługiwane przez różnych przewoźników. Bardzo często oferta obejmuje tylko dni robocze w okresie roku szkolnego, a niekiedy nawet wymagane jest telefoniczne wezwanie danego autobusu (tzw. telebusy). W Prowansji i na Lazurowym Wybrzeżu przewoźnikami są m.in. przedsiębiorstwa: TAM, Envibus, Ligne d'Azur, LER, Sillages. Szczegółowe informacje o komunikacji autobusowej w poszczególnych regionach można znaleźć na ogólnej stronie o połączeniach autobusowych: www.transbus.org oraz na stronie https://zou.maregionsud.fr.

Dworce autobusowe ( gare routi?re ) usytuowane są zwykle w centrach miast, blisko dworców kolejowych. Bilety można kupować w kasach dworcowych (funkcjonują tylko w największych miastach), automatach, a w mniejszych miejscowościach u kierowcy.

Noclegi

Francja należy do najchętniej i najliczniej odwiedzanych przez turystów krajów nie tylko w Europie, lecz także na świecie, a Prowansja i Lazurowe Wybrzeże są jednymi z jej najpopularniejszych regionów. To dlatego jest tu wprost gigantyczna liczba miejsc noclegowych w przeróżnego typu obiektach o standardzie od zupełnie podstawowego po niewyobrażalnie luksusowy (rozpiętość cen jest równie imponująca).

Hotele

Hotele we Francji są z reguły oznaczone gwiazdkami (przyznawanymi wg ściśle określonych kryteriów). Standaryzacja dotyczy jednak tylko wyposażenia hotelu, a już np. nie czystości, a z tą w wielu obiektach, zwłaszcza tańszych, ale czasem nawet tych 3-gwiazdkowych, bywa bardzo kiepsko. Nocowanie w najtańszych, 1-gwiazdkowych hotelach często kończy się złapaniem pcheł lub koniecznością spania w niedopranej lub wręcz brudnej (!) pościeli, a interwencje w recepcji nie zawsze w takich wypadkach są skuteczne. Dlatego przed wybraniem miejsca noclegu (o ile mamy taką możliwość) warto sprawdzić jego oceny na międzynarodowych portalach internetowych dla podróżników (np. TripAdvisor), jak i tych zajmujących się rezerwacją miejsc noclegowych. Warto wiedzieć, że hotele nieskategoryzowane (bez gwiazdek) niekoniecznie będą najtańsze - wiele luksusowych, bardzo drogich obiektów, zwłaszcza tych w zabytkowych budynkach, nie spełnia wymogów formalnych koniecznych do uzyskania dużej liczby gwiazdek (np. ze względu na trudność dostosowania wymiarów zabytkowych pomieszczeń do przepisów), więc nie chcą otrzymać liczby gwiazdek zbyt małej w stosunku do ich faktycznego standardu.

Ceny noclegów zależą nie tylko od liczby gwiazdek, lecz także od lokalizacji hotelu lub wybranego pokoju (od frontu, plaży czy też podwórka itp.).

Turyści zmotoryzowani, liczący się z budżetem, mogą skorzystać z oferty wielu niedrogich hoteli sieciowych, zlokalizowanych najczęściej na obrzeżach miast, często w dużych skupiskach, np. koło wielkich centrów handlowych czy rozjazdów autostradowych. Najtańsze są niemal samoobsługowe, spartańskie hotele F1 (Formule 1), należące do sieci Accor Hotels. Inne, o zbliżonym lub tylko nieco wyższym standardzie, to np. Ibis Budget (także sieci Accor), Premi?re Classe, Kyriad, Campanile. Charakterystyczną cechą tych obiektów są niższe ceny w weekendy niż w dni robocze, gdy nocują w nich pracownicy przybywający do większych miast z prowincji, wracający do domów na weekendy i święta.

Hotel Ermitaż w Monte Carlo

Kwatery prywatne i pensjonaty

We Francji funkcjonują bardzo różne formy noclegów tego rodzaju. Gîte to najczęściej dom na prowincji, poza miastem, do wynajmu na wakacje czy też na krótsze okresy (zwykle minimum trzy noce), zawsze niezależny od budynku gospodarzy. Gîte de groupe to rodzaj schroniska, przyjmującego nawet do 100 os., nastawionego przede wszystkim na grupy zorganizowane. Gîte d'enfants to z kolei miejsca podobne do poprzednich, ale przyjmujące przede wszystkim grupy dzieci do 15 lat. Najczęściej znajdują się one w atrakcyjnych lokalizacjach (np. w górach, nad morzem), organizują obozy i różne zajęcia oraz dysponują odpowiednim do tego zapleczem.

Inną grupę miejsc noclegowych stanowią tzw. chambres d'hôtes . Bardziej przypominają one klasyczne kwatery prywatne: pokoje lub wydzielone części domów, z gospodarzami mieszkającymi w tym samym budynku. Na prowincji, na wsiach, można się zatrzymać w gospodarstwie agroturystycznym, z możliwością wykupienia wyżywienia, zaś w miastach znajdziemy noclegi w rodzaju bed & breakfast .

Szukający noclegu w miastach mogą też wynająć mieszkania lub domy ( appartements , maisons ), specjalnie przygotowane dla turystów, o bardzo różnym standardzie. Najlepiej szukać takich miejsc za pośrednictwem lokalnych biur informacji turystycznej, a także ogólnokrajowego ich zrzeszenia, prowadzącego znakomity portal internetowy www.gites-de-france.com (z możliwością rezerwacji online). Inne portale, za pośrednictwem których można wynajmować tego rodzaju miejsca noclegowe w całym kraju, to np. www.maison-hote.fr , www.chambresdhotes.org , www.chambres-hotes.org .

Schroniska młodzieżowe

Liczba klasycznych schronisk młodzieżowych jest dosyć ograniczona i działają one (najczęściej całorocznie) tylko w dużych miastach. Większość jest zrzeszona w Fédération Unie des Auberges de Jeunesse ( www.hifrance.org ), jedynie nieliczne są członkami Ligue Française pour les Auberges de la Jeunesse (LFAJ; www.auberges-de-jeunesse.com ). Posiadanie międzynarodowej legitymacji schronisk młodzieżowych zwykle nie jest obowiązkowe, choć z reguły korzystne: noclegi są wówczas znacznie tańsze.

Standard schronisk przeważnie jest bardzo dobry. Oferują nocleg nie tylko w salach zbiorowych, lecz także w pokojach 2-osobowych, czasem nawet z prywatnymi łazienkami. Do dyspozycji gości z reguły są doskonale wyposażona kuchnia oraz salon, często na terenie przy schronisku można rozbić namioty.

Kempingi

Nocowanie pod namiotem, w przyczepach kempingowych albo samochodach kempingowych (tzw. kamperach) jest we Francji niesłychanie popularne nawet wśród bardzo zamożnych ludzi. Najczęściej jest to najtańsza opcja noclegowa, choć i tak kempingi na południu Francji, zwłaszcza nad morzem, są o wiele droższe niż w innych regionach. Zazwyczaj znalezienie kempingu z miejscem na namiot i samochód dla dwóch osób w cenie poniżej 25 EUR za noc jest bardzo trudne, szczególnie na Lazurowym Wybrzeżu, podczas gdy w północnej Francji można za to samo zapłacić nawet 15 EUR!